ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ދެވަނަ ޖުމުހޫރިއްޔާގެ ތިން ވަނަ ރައީސްގެ ފުރަތަމަ ރަސްމީ ބަޖެޓްގެ ހިސާބު އަދަދު ތަކަށް ބަލައިލުމުން ކަންބޮޑުވާން ޖެހޭ އަދަދު ތަކެއް ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ބަޖެޓަށް ލިބޭނެ ކަމަށް ލަފާ ކުރާ މިންވަރާ އެ ފައިސާ ޚަރަދު ކުރާނެ ގޮތަކާ މިހެން ގޮސް ތަފާތު ކަންތަކެއް ހިމެނެއެވެ. މި ލިޔުމުގައި ބަލާލަން ގަސްދު ކުރަނީ މީގެތެރެއިން އެއާޕޯޓް ވިއްކައިގެން، ނުވަތަ މިއަދުގެ ސަރުކާރުން ކިޔާ ގޮތުން ނަމަ ޕްރައިވަޓައިޒް ކޮށްގެން، ބަޖެޓަށް ލިބޭނެ ކަމަށް ލަފާ ކޮށްފައިވާ އެތައް މިލިޔަން ރުފިޔާޔަ ބެހޭ ގޮތުންނެވެ

 ޕްރައިވަޓާއިޒޭޝަނަކީ މިއަދުގެ ސަރުކާރު ވެރިކަމާ ހަވަލުވީއްސުރެ ވެސް ވަރަށް ގަދަޔަށް އެކަމެއްގެ އަޑު އަރުަމުން އަންނަ ކަމެކެވެ. ދުނިޔޭގެ ކުރި އަރާފައިވާ ގައުމުތަކަކީ ކެޕިޓަލް މާކެޓެއްގެ ދަށުން ވިޔަފާރި ޕްރައިވެޓް ސެކްޓަރުން ކުރާ ގޮތަށް ބިނާ ވެފައިވާ އިގުތިސާދު ތަކެއް އޮތް ގައުމުތަކެކެވެ. އެހެނަސް  އެ ގައުމުތަކަށް މިއަދު ކުރިމަތިވެފައިވާ އިގުތިސާދީ ހީނަރުކަމާއި ބަލި މަޑު ކަމުގެ ސަބަބުން މުޅި ގައުމުގެ ހުރިހާ ވިޔަފާރިޔެއް ޕްރައިވަޓައިޒް ކުރުމަކީ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތް ތޯ މިދެންނެެވި ކުރިއަރާފައިވާ ހުޅަނގުގެ ގައުމު ތަކުގެ އިކޮނޮމިސްޓުން ވަނީ ސުވާލު ކުރަން ފަށާފައެވެ.

 ނަތީޖާ އެއްގެ ގޮތުން އިނގިރޭސި ވިލާތާ އެމެރިކާ ފަދަ ގައުމު ތަކުން ވަނީ އެގައުމުތަކުގެ ބޮޑެތި ޕްރައިެޓް ބިޒިނަސް ތައް ނެޝަނަލައިޒް ކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމެއް ފަށައިފައެވެ. މިގޮތުން އިނގިރޭސިވިލާތުން ވަނީ އެގައުމުގެ މައިގަނޑު ހުރިހާ ބޭންކެއްގެ ހިއްސާގެ ބޮޑު ބައެއް ސަރުކާރަށް ގަނެފައެވެ. ހަމަ މިމޭރުމުން އަމިއްލަ ވަރަށް ގިނަ ކުންފުނި ތަކާ މެދު ވެސް އަންނަނީ އަމަލު ކުރެވެމުންނެވެ.

 ދުނިޔޭގެ އިގުތިސާދު މިފަދަ ހާލަތެއްގައި އޮތްދަނޑިވަޅެއްގައި ދިވެހި ރާއްޖޭގައި ޒަމާން ތަކެއް ވަންދެން ކާމިޔާބުކަމާއެކު ގާއިމު ކުރެވިފައި ހުރި ސަރުކާރުގެ މުހިންމު ވިޔަފާރިތައް އަމިއްލަ ފަރާތްތަކަށް ވިއްކައިލުމަކީ ހީވެސް ނުކުރެވޭ ފަދަ ގެއްލުންް އެކަމަކުން ނިކުމެދާނެ ކަންތަކެވެ. ޚާއްސަ ކޮށް އެއާޕޯޓް ފަދަ ގައުމީ ސަލާމަތާ ގުޅޭ މުހިންމު އިދާރާއެއް މިގޮތަށް ބޭރު ބަޔަކަށް ވިއްކައިލައިގެން ބަޛެޓަށް ފައިސާ ހޯދުމަކީ ގައުމުގެ ހަލާކުގެ ކޮޅުމަތި ލޮލު ކޮޅަށް ފެންނަން ފެށުމެވެ.

އަމުދުން މިގޮތަށް ދިވެހިންގެ ހަރު މުދާކޮޅު ވިއްކައިގެން ހޯދާފައިސާ ގައުމުގެ ތަރައްގީ އަށް ކަރަދު ކުރުމުގެ ބަދަލުގައި އެއިިން ކުރެވޭ ކަމަކީ އެމްޑީޕީގެ ޕާޓޭންގެ ތެރެއިން ހޮވާފައި ވާ އެތައްސަތޭކަ ސިޔާސީ ފަރާތްތަކަށް މުސާރަދިނުމެވެ.ެ

 އެހެން ކަމުން މިއީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ ހައްގުގައި މަސައްކަތް ކޮށްދޭން ހުވައި ކޮށްގެން ތިބި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ކޮންމެހެން ވެސް ވިސްނަން ވީ ނުކުތާއެކެވެ.

ވަގުތާ ހާލަތުގެ ގޮތުން ދަނެ ފަރިތަ ރައްޓެހިންނާ މިދުވަސްވަރު ބައްދަލު ވެލާން ފުރުސަތު ލިބެނީ އިންޓަނެޓް މެދުވެރި ކޮށެވެ. އެގޮތަށް ލިބޭ ފުރުސަތު ތަކުގައި ހަމަ ކޮންމެ މީހެއް ހެން ކޮށްލާ ސުވާލެކެވެ. ވޯޓް ލަނީ ކާކަށް ހެއްޔެވެ. ސީދާ ޖަވާބެއް ދިނުމުގެ ބަދަލުގައި އެސުވާލު އެހެން ގޮތަކަށް ނަމަވެސް އެފަރާތާ ރައްދު ކުރެވޭތޯ ބަލަމެވެ. އަބަދުވެސް ޖަވާބަކަށް ވަނީ އެކައްޗެކެވެ. އަދި ވަކި ގޮތަކަށް ނުނިންމާ ކަމުގައި ކޮންމެ މީހަކު ވެސް ބުނެއެވެ.

ދިވެހިންގެ ތާރީޚުގައި ގިނަ ޕާޓީތަކެއް ހިމެނޭ ގޮތަށް ކެމްޕޭން ކޮށްގެން ޑިމޮކްރެޓިކް އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތަށް ބޭއްވޭ ފުރަތަމަ ރިޔާސީ އިންތިޚާބު މިއަދު މިވަނީ ބޯމަތި ވެފައެވެ. ރިޔާސީ ރޭހުގައި ތަފާތު އެތަކެއް ކެނޑިޑޭޓުންނެއް ވާދަ ކުރައްވަނީ އެވެ. ކުރައްވާނެ ކަންތަކާއި އެހެން މީހުނަށް ނުކުރެވި ހުރި ކަންތަކުގެ ވާހަކަ ދައްކަވައި ކެމްޕޭނު ކުރައްވަނީ އެވެ. މި ދަނޑިވަޅުގައި ތިމާ ވޯޓް ލަނީ މިވެނި ފަރާތަކަށޭ ބުނެ ހާމަނުކުރެވޭ އެންމެ ބޮޑު ސަބަބަކީ ވަކި ފަރާތަކަށް ބުރަވާން ދަތި ވުމެވެ. އެކަކު އަނެކަކު ކުރެން އެ އަހަނީ ޚިޔާލަކަށެވެ. ބޭނުންވަނީ މަޝްވަރާ އެކެވެ. ކަމުގެ ބާވަތުން ސީދާ ޚިޔާލު ފާޅުކުރަން ދަތިވަނީ އަނެކަކު ހުރި ގޮތެއް ނޭނގޭތީ އެވެ. އެހެން ކަމުން ތިމާ ވޯޓް ލާނީ ކާކަށްކަން ނުވަތަ ސަޕޯޓް ކުރަނީ ކާކަށްކަން ބުނެދޭން އެކަކުވެސް ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ.

ރަނގަޅެވެ. ވޯޓަކީ ސިއްރު އެއްޗެކެވެ. ތިމާ ވޯޓް ލަނީ ކާކަށްކަން އަނެކަކުގެ ގާތު ބުނާކަށް ނުޖެހެއެވެ. އެއިރުން ވޯޓްގެ ސިއްރުކަން ކެނޑިގެން ދިޔައީއެވެ. ވިސްނާލަން ޖެހޭ ކަމަކީ ވޯޓް ސިއްރު ވޯޓަކަށް ވާފަދައިން ވޯޓު ލުމަކީ ގައުމީ ކަމަކަށް ވެސް ވާ ކަމެވެ. ވޯޓް ދޭނެ ފަރާތެއް ކަނޑައަޅަން ޖެހެނީ ގައުމީ ވިސްނުމަކުން ވިސްނައިފައި ކަމެވެ. މީގައި ބަލަން ޖެހެނީ ތިމާ ދޭ ވޯޓުގެ ނަތީޖާ ނުކުންނަ ގޮތަކުން މުޅި ގައުމަށް ކުރާނީ ކޮންކަހަލަ އަސަރެއްތޯއެވެ. ވޯޓް ދެވޭ ފަރާތަކީ ތިމާގެ ގައުމު ކުރިޔަށް އޮތް 5 އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތުގައި ތަރައްގީގެ މަތީ ހަރުފަތްތަކަކަށް ވާސިލު ކޮށް ދިނުމުގެ ގާބިލު ކަން ހުރި ފަރާތެއް ތޯއެވެ. މީގެ އިދިކޮޅަކީ ފަރުދީ ގޮތުން ތިމާޔަށް ލިބިދާނެ މޮޅަކާއި ނަފަޔަކަށް ވިސްނައިފައި ވޯޓް ދިނުމެވެ. އެފަދަ މިސާލަކީ މަގާމުގެ ކުރި އެރުން، ނުވަތަ ފައިސާގެ ޚައިރާތު ފަދަ ކަން ތަކެވެ. ޑިމޮކްރަސީ އެއްގައި މިސިފަތަކަށް މަރުހަބާ ކިއިގެން ނުވާނެއެވެ. މިބާވަތުގެ ކަން ތަކަކީ ކޮރަޕްޝަންގެ ނަމުން ނަން ދެވިފައިވާ ޑިމޮކްރަސީގެ ހަތުރެވެ.

އިންތިޚާބަކަށް ކުރިމަތިލައިގެން އުޅޭ އިރު ކެންޑިޑޭޓުންގެ ފަރާތުން ފެންނާނެ އެންމެ އާންމު އެއް ކަމަކީ އެމީހަކަށް ކުރިމަތިލާ މަގާމު ކާމިޔާބު ކުރެވިއްޖެ ނަމަ ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުން ރަނަގަޅު ކޮށް ދިނުމަށް ކުރާނެކަންކަމުގެ ވާހަކަ ދެއްކުމެވެ.  މިގޮތުން ހާމަ ކުރެވޭ ސިޔާސަތުގެ ތެރޭގައި މައިގަނޑު ދެބައެއް އެކު ލެވިގެން ވެއެވެ. ފުރަތަމަ ބަޔަކީ މުޅި ގައުމަށް ނިސްބަތް ވާ ގޮތަށް ކަނޑަ އަޅާފައި  ހުންނަ ސިޔާސަތު ތަކެވެ. އަނެއް ބައި ސިޔާސަތު ތަކަކީ ވަކި ވަކި ޖަމާއަތް ތަކަށް އަމާޒު ކުރެވޭ ސިޔާސަތު ތަކެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އަތޮޅު ތަކާއި ރަށު ފެންވަރުގައި ކޮށް ދޭނެ ކަންކަމުގެ ވާހަކަ ހިމެނެއެވެ. 

ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގެ މުއްދަތު ކައިރިވެގެން އަންނަ އިރު ކުރިޔަށް އޮތް ފަސް އަހަރަށް ދިވެހި ގައުމުގެ ރައީސް ކަމުގައި ވުމުގެ ހުވަފެން ދެކެމުން 6 ފަރާތަކުން ވަނީ އެ މަތިވެރި މަގާ މަށް ކުރިމަތިލާފައެވެ. މީގެ ތެރެއިން ކޮންމެ ފަރާތެއްގެ ވެސް ސިޔާސީ އެޖެންޑާތަކެއް ވެއެވެ. ފޮރުވިފައިވާ ބޭނުން ތަކަކާއި ކަނޑައެޅިގެން ހާމަ ވާން ހުރި ސަބަބު ތަކެއް ވެރިކަން ހޯދުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތުގެ ފަހަތުގައި ވާކަމީ ޔަގީން ކަމެކެވެ. ކޮންމެ ސަބަބަކާ ހުރެ ކުރިމަތިލި ކަމުގައި ވިޔަސް މިއިން ކޮންމެ ފަރާތަކުން ވެސް ބުނަނީ  ރައްޔިތުންނަށް ޚިދުމަތް ކުރުމަށް  ނިކުމެ ހުރި ކަމުގައެވެ. އެގޮތުން ކޮށް ދެއްވާނެ ކަންތަކުގެ ލިސްޓު ވީހާ ގިނައެއްކޮށް ހުށަހެޅެތޯ ބަލަމުންދާއިރު އެހުށަހަޅާ ކަންތަކަކީ ކުރެވިދާނެ ކަންތަކެއްތޯ ނުވަތަ ހުސް ހުވަފެން ތަކެއްތޯ ކަނޑައެޅުމަކީ ރައްޔިތުންގެ ސިކުނޑި ތަކަށް ދޫކުރެވިފައިވާ މުހިންމު ޒިންމާ އެކެވެ.

އެއްބަޔަކު ބުނާ ގޮތުގައި ކުރިޔަށް އޮތް ފަސް އަހަރު ތެރޭގައި ރާއްޖެއިން ތެޔޮ ނަގައި ތެލުގެ މުއްސަނދި ކަމުގައި ދިވެހިން އުދުހޭ ހިސާބަށް ގެންގޮސްދޭނެއެވެ. އަނެއްބަޔަކު ބުނާ ގޮތުގައި ރާއްޖޭގެ އެންމެނަށް ގެދޮރު އަޅައިދީ ދުނިޔޭގެ ނިސްބަތުން ކުރިއަރައިފައިވާ ސިޓީތަކެއް ކުރިޔަށް އޮތް ފަސް އަހަރު ތެރޭގައި ރާއްޖޭގައި ގާއިމް ކުރާނެއެވެ. އެންމެން އެއްތަނަކަށް ޖަމާ ކޮށް އެއްފަސް ކޮށްލާނެކަމަށް ބުނަމުން ކުށް ކުރާމީހުންގެ ގަޔަށް އުންޑަ ޖަހާނެ ކަމުގެ އިންޒާރުވެސް އަންނަނީ ލިބެމުންނެވެ. މިހުރިހާ ކަމެއްގެ ތެރެއިން ވެސް ކުރިޔަށް އޮތް ފަސް އަހަރު ތަރައްގީގެ އާ އުސްމިން ތަކަކަށް ގެން ގޮސްދޭނެ ކަމަށް މިހާރުގެ ރައީސް މައުމޫންގެ ވައުދުގެ އަޑު ވެސް ވަނީ ގުގުމައިފައެވެ. ސުވާލަކީ މީގެތެރެއިން އަހަރެމެން ހޮވަންވީ ކާކުބާވައެވެ.

ކުރެވޭ ވައުދުތަކާ ދެކެވޭ ވަހަކަތަކުގެ ތެރެއިން ވެދާނެ ކަންތައް ނުވަތަ ފުއްދިދާނެ ވައުދު ތައް ފުރާނައިގެން ހޮވާލުން ވެފައި މިވަނީ ވޯޓް ލާ މީހުންގެ މަތީގައި އޮތް ގައުމީ ވާޖިބަކަށެވެ. މި ވާޖިބު އަދާ ކުރުމުގައި ގެންގުޅެވިދާނެ މިން ގަނޑުތަކެއް ވެއެވެ. މިގޮތުން މެނިފެސްޓޯ ގައި ހުށަހަޅައިފައިވާ ކަންތައްތަކަކީ އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ފުރިހަމަ ކުރެވިދާނެ ކަންތައްތަކެއްތޯ ބަލާލަން ޖެހެއެވެ. މިސާލަކަށް ފަސް އަހަރުން މާލެޔަށް ވުރެ ބޮޑަށް ތަރައްގީ ވެފައިވާ ހަތަރު ފަސް ސިޓީ ހެދި ދާނެބާވައެވެ؟ ރާއްޖެ ކަހަލަ ތެޔޮ ފެނުމުގެ އުންމީދު ކުޑަގައުމަކުން އަދި ފެނުނަސް އެކަށީގެންވާ ގިނަ މިނަކަށް ނުފެންނާނެކަމުގެ ޔަގީން ކަން ބޮޑެތި ކުންފުނިތަކުން ދީފައިވާ ގައުމަކުން ފަސް އަހަރުގެ ތެރޭގައި ތެޔޮ ހޯދައި ތެލުގެ މުއްސަނދި ގައުމަކަށް ރާއްޖެ އަށް ވެވިދާނެ ބާވައެވެ؟ މިއީ ހައްތާ ވެސް ސުވާލެވެ. ޖަވާބެއް ކަނޑައަޅަން ޖެހެނީ އަމިއްލަޔަށެވެ. ވޯޓަކީ އަމިއްލަ އެއްޗެއްކަމުގައި ވާތީ އެވެ. އަދި އެއީ ސިއްރު އެއްޗަކަށް ވެސް ވާތީމެއެވެ.

ފާއިތުވި ދެމަހެއްހާ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ގާތްގަނޑަކަށް ހުރިހާ ރިޔާސީ ކެންޑިޑޭޓުން ވަނީ ފުވައްމުލަކަށް ޒިޔާރަތް ކުރައްވައިފައެވެ. އެ ޒިޔާރަތުގައި ތަފާތު ގޮތް ގޮތުން މީހުންގެ ހިތްތައް ފަތަހަ ކުރެވޭތޯ މަސައްކަތް ވަނީ ކުރެވިފައެވެ. އެހެނަސް ފުވައްމުލަކުގެ ރައްޔިތުންގެ އިހުސާސްތަކާ ގުޅޭ މުހިންމު ވާހަކަ އެއް އެއްވެސް ބޭފުޅަކަށް ދެކެވިފައެއް ނުވެއެވެ.

ވޯޓް ލުން ކައިރި ވެގެން އަންނައިރު ރިޔާސީ ކެންޑިޑޭޓުންގެ މެނިފެސްޓޯ ތަކަށް ބަލައި އެ މެނިފެސްޓޯގައިވާ ކަންތައް ހާސިލް ވާއިރު އެކަމުގެ ސަބަބުން ފުވައްމުލަކު ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމަށް ކުރާނީ ކޮންކަހަލަ އަސަރުތަކެއްތޯ ސުވާލު ކުރަން ޖެހެއެވެ. ހަތަރު ސިޓީގެ ތަސައްވުރުގެ ދަށުން ފުވައްމުލަކަށް ލިބިގެން ދާނީ ކޮންކަހަލަ ހައިސިއްޔަތެއްތޯ ބަލާލަން ޖެހެއެވެ. ޓުއަރިޒަމް ރާއްޖެއަށް ފުޅާ ވެގެން ދާއިރު ފުވައްމުލަކަށް އޮތީ ކޮން ކަހަލަ އަހަންމިއްޔަތެއްތޯ ބަލަން އެބަ ޖެހެއެވެ. ފުވައްމުލަކުގައި ސިޓީ ހޮޓާ ތަކެއް ތަރައްގީ ކުރާނީ ތޯ ނުވަތަ ސަގާފީ ރަށެއްގެގޮތުން ކައިރި ރިސޯޓްތަކުން ޓުއަރިސްޓުން ޒިޔާރަތް ކުރާ މަންޒިލެއްގެ ގޮތުގައި ތަރައްގީ ކުރާނީ ތޯ ކަނޑައަޅަން އެބަޖެހެއެވެ. ނުވަތަ ކައިރީގައި ހެދޭ ރިސޯޓް ތަކަށް ބޭނުންވާ ތަރުކާރީޔާ މޭވާ ފޯރުކޮށްދޭ ދަނޑުވެރި ރަށެއްގެ ގޮތުގައި ތަރައްގީ ކުރާނީ ބާވައެވެ.

ރަށް ވަށައިގެން ގިރަމުންދާ ދިއުން ހުއްޓުވުމަށް ބޭނުންވަނީ ވެލިގަލާ ނުލައި ގެދޮރު ޢިމާރާތް ކުރެވޭފަދަ ޓެކްނޮލޮޖީއެއް ރަށަށް ތައާރަފު ކުރުންތޯ ނުވަތަ މިހާރު އަޑު އިވިފައި ވާގޮތަށް މާކެޓަށް ހުޅުވައިލައިގެން ހިލަ ވެލި ގެނައުންތޯ މިވެސް ވިސްނާލަން ޖެހޭ މުހިންމު ނުކުތާއެކެވެ.

ފުވައް މުލަކަކީ ބިމުގެ ގޮތުންވެސް ރާއްޖޭގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ރަށެވެ. އާބާދީ އާ އަމިއްލަ މަސައްކަތުން ލިބިފައިވާ ތަރައްގީ އާ ތަހުޒީބަށް ބެލިޔަސް ދެވަނަ އެއް ނެތް ރަށެކެވެ. އެހެންކަމުން ރަށުގެ ރައްތޔިތުން ރަށުގެ ތަރައްގީ އާ މެދު ދެކޭ ހުވަފެންތަކަކީ މާދަމާ ގައުމުގެ އެންމެ މަތީ ވެރިކަމަށް ކުރިމަތިލާ ބަޔަކު ނުވިސްނައި ދޫކޮށްލިޔަދީގެން ވާނެ ކަމެއްނޫނެވެ. ރުހުމުގައި އެވާހަކަ ނުދައްކާ ނަމަ ގާތަށް ގޮސް އަހައިގެން ވެސް ފުވައްމުލަކުގެ ތަރައްގީ އަށްޓަކައި އެމީހުން ކޮށްދޭނީ ކޮން ކަންތަކެއްތޯ ބަލަން ޖެހެއެވެ. ކުރިޔަށް އޮތް ފަސް އަހަރަށް ރާވައިފަވާ ރޭވުމުގެ ދަށުން ފުވައްމުލަކުގެ ތަސައްވަރު އޮތީ ކޮން ގޮތަކަށް ކަން އެނގެން ޖެހެއެވެ. މިކަން ކަން ސާފުކުރުމަށް ފަހު ދޭވޯޓަކީ ތިމާގެ އަމިއްލަ އިޚުތިޔާރުގައި ދެވޭ ވޯޓެއްނަމަ  ވޯޓް އެދެވުނީ ދޭން ވީ ފަރާތަށެވެ. އެއިގެ ބަދަލުގައި އެއްވެސް މީހެއްގެ ނުފޫޒެއް ފިއްތުމެއް، ނުވަތަ ދިމާކުރުމެއްގެ ސަބަބުން ކަމުގައި ވިޔަސް ތިމާ ބޭނުން މީހަކަށް ވޯޓް ނުދެވުނު ނަމަ ވޯޓްގެ މިނިވަން ކަމާ ސައްހަކަން ގެއްލުނީ އެވެ. އެހެންކަމުން އަމިއްލަ އިޚުތިޔާރުގައި ވޯޓްދޭނެ މީހަކު ކަނޑަ އެޅުމަށް ފަހު ވޯޓް ދޭށެވެ. އެމީހަކު ވޯޓްދޭނީ އެމީހަކު ބޭނުން މީހަކަށެވެ.

ެ

މިފޮޓޯއިން މިފެންނަނީ ރަށުގެ ކަޅުފަސްގަނޑުން ގާތްގަނޑަކަށް 15 ވަރަކަށް ފޫޓް ގިރައިން ގޮސްފައި ވާ ތަނެވެ. އެންމެ ގޮނޑުދޮށާ ކައިރީގައި ެވާ ރުކަށް ވުރެ ގޮނޑުދޮށަށް ދެތިން ބަރިޔަށް ހުރި ރުށް ތައް އެވަނީ ނެތިގޮސް އެހިސާބު އެކުގައި މޫދަށް ވެފައެވެ. ބޮޑެތި ހިލަ ފަދައިން އެފެންނަނީ ރަށުގެ ކަޅުފަސްގަނޑުގެ އަޑީގައި އޮންނަ އާނުގަނޑު ފުނޑުފުނޑުވެގެން ގޮސް އެަިގެ ބައިބައެވެ.

މި ފޮޓޯ އަކީ މަތީގައި އެވާ ފޮޓޯ ނެގިފައި އެވާ ދިމާއިން އެއިގެ ދެހަފުތާ ފަހުން ނަގައިފައިވާ ފޮޓޯ އެކެވެ. އިތުރު ތަފުސީލަކަށް ދިޔުމުގެ ބޭނުމެއް އެބައޮތް ބާވައެވެ. މި ދިމާއިން ރަށުގެ ސަލާމަތަށް އޮންނަ އުސް ފަށަލައިގެ މިންވަރު ގިނަވެގެން ފަންސާހަކަށް ވުރެ ފުޅަލެއް ނުވާނެއެވެ. އެ އުސް ފަށަލަ ހިނގައްޖެ ނަމަ ރަށުތެރެޔަށް ކަނޑު އަރައިގަންނަކަށް ލަހެއް ފަހެއް ނޯންނާނެއެވެ.

މިއީ ގިރައިގެންދާ ހިސާބަށް ފަހުން ވާގޮތެވެ. އާނުގަނޑު ކަނޑައިގެން ގޮސް އެހިސާބުގައި ހުންނަ ކަޅުފަސް ގަނޑު ރާޅުތަކުގެ ތެރޭގައި ކުޑަކޮށް ހަލުވައި ލުމުން އަނެއްކާވެސް އެހެރީ ހުދުކުލައިގެ ވެއްޔެވެ. ނަގައިގެން ގޮސް ކޮންކްރީޓް މެޝިނަކަށް އެޅުމުން ހަމަ ބަރާބަރު ވާނެއެވެ. އެކަމަކު ގޮނޑުދޮށުގައި އެހެރަ އިންސާނުންގެ ކަށިތަކަށް ހަދާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ. މިފޮޓޯއިން އެފެންނަ ވަޅުލިތާ ވީޒަމާނެއް ނޭނގޭ ގަބުރުގެ ބޮލުން ދޭހަކޮށްދޭ މާނަޔަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ މިކަމަށް ވިސްނަން ވީ ފަހެ ކޮންބަޔެއް ހެއްޔެވެ؟ ފުވައްމުލަކުގެ ރައްޔިތުންގެ ހައްގުގައި މިކަމަށް ކަމެއް ކޮށްދެވުނީ ކާކަށް ހެއްޔެވެ؟ އެމީހުންގެ ވަކީލުން ތިބީ ނިދާފައި ހެއްޔެވެ؟

Dear Friends as agreed the petition has been send electronically to the Minister for Finance Abdulla Jihad, Minister for Energy and Water Honourable Ahmed Abdulla, the Maldives President His Excellency Maumoon Abdul Gayoom.

Here is the copy of the letter for the members to view  to fulfil the democratic responsibility of transparency and accountability.

Dear Sir/Madam
This is a letter send to the ministries mentioned in regard to the extremely vulnerable state of Fuvahmulah and the current environmental condition of the island.

This letter is endorsed and send on behalf of Maldivian people, comprising mainly of people from Fuvahmulah  who joined as members to a petition to reinstate the axed funding for the sea wall/project.
I Abdulla Sameer on behalf of the many people who signed the petition humbly request the ministers to put the agenda of Fuvahmulah environmental project back on the agenda

Thank You.

The Letter. 
 
“Honourable Minister for Finance and Treasury Abdulla Jihad & Honourable Minister for Environment Energy and Water Ahmed Abdulla
Male’
Republic of Maldives.

CC: Maldives Presidents Office.
 
Re-axed Funding for Fuvahmulah Gn Atoll Sea wall project
 
Dear Honourable Ministers
 
I am an individual of Fuvahmulah. My name is Abdulla Sameer, and I am the founder member of the Environmental NGO for Fuvahmulah; Society for Environmental Awareness SEA. We are among the three recipients of the Presidents award for Environmental Protection work.
Recently we have seen and understood the constraints faced by the economic downturn of the world, and problems our Budget face. We also acknowledge that we have to tackle the problem to financially survive as a country.
However we the people of Fuvahmulah have being facing a problem with the existence of our beautiful island. While many of the projects that were axed are related to developments of infra structures within the designated islands, it is not the case for Fuvahmulah protective sea wall or what ever name the project is called. We in Fuvahmulah always have a problem with erosion, but over the last two years beach erosion from different parts of the island has worsened dramatically.
The beach erosion within a matter of over a year, had led to break away 12 feet, 10 feet and of other various protective rocky bed of dune that protects the island from the onslaught of the waves.
This has led to many parts of the island prone to the surrounding sea, in most areas of the island.  Fuvahmulah, being an island with waves thundering from all sides of island, the island waves are breaking the “Gundolhi” making the island increasingly vulnerable. A direct result is huge areas of the surrounding structure of the island which used to be huge beaches now had disappeared.
Few days before the announcement of funding for the project being slashed, an enormous chunk of the island broke away and gave into the sea. While the people of Fuvahmulah is struggling to cope with this damage which has become a constant occurrence, effecting the houses in those areas, moreover faced with problems of the wells in these areas, and the water they use had become sea water… the suffering is spreading readily and people are helpless to stop it.

This has become such a major grievance of the island people. While an island, moreover an atoll with just one island the people are feeling the brunt of this decision, and taking it as a total rejection of something that the government should be concerned about, as there are more than ten thousand people populating this island, and it’s affecting their lives. Furthermore it came as a slap in the face when a week or so after, headlines appeared in the Maldives daily, Haveeru, saying that how the first phase of such a project in Addu Meedhoo, is completed, and how announcement for bidding for the second phase is underway. It is not only a slap in the phase, but given the extreme seriousness of the Fuvahmulah problem, attempts to rebuild the beachfront after erosion gave a little bit of satisfaction to the people plagued by the economic downturn and fuelling food and oil prices. His Honourable Minister for Environment, Energy and Water has seen a slight version of the devastation it is causing to the environment, of this isolated lonely island. Since then the devastation and the frequency has tripled.
Although I had made my wishes to run as an independent candidate in the next parliamentary election clear, this problem has been subjected to discussion, and when the funding got axed, the people of Fuvahmulah approached SEA as their longstanding Environmental NGO.

The people of Fuvahmulah feel they have been treated unfairly and ruthlessly.
I humbly call on Both Honourable Ministers, to assess the seriousness of the environmental problem faced by this beautiful lonely island isolated in the middle of the Indian Ocean and find a way to continue any possible measures to stop the recurring damage.
Here are some of the links to the articles written in the daily newspaper of Fuvahmulah kattelhi and some other newspapers about the problem of chunks of island getting claimed by the sea repetitively, and the petition formed by the support group for getting the funding back in the widely used Social Network Facebook.

Please press the links for more informations.
 
Honourable Minister for Environment… proposal available on the internet.
http://www.maldivespartnershipforum.gov.mv/2008/7ndp/Construction%20of%20revetment%20wall%20in%20Gn.Fuvahmulah.pdf
 
Fuvahmulah Loses 50 Feet of Coastline in Minivan.
 http://www.minivannews.com/news/news.php?id=4552
 
The huge area that came off two weeks ago. File photos from kattelhi
 http://www.kattelhi.com/nip/?page=viewevent&id=2008-08-03-23-18-29
 
why we have to form the Facebook petition, is deep disillusion expressed related to this issue, as clear from this.
http://www.new.facebook.com/photo.php?pid=1215413&o=all&op=1&view=all&subj=65867120077&aid=-1&id=686403781&oid=65867120077
 
Facebook Support
 http://www.new.facebook.com/event.php?eid=30125104045
 
we would be glad to see some positive outcome for the people of Fuvahmulah and its people.

ވޯޓް ވިއްކިކަމަށް އެއްބަސްވާ އެކަކު ނެތްކަމުގައި ވިޔަސް އެންމެންވެސް ގަބޫލު ކުރާނެ ހަގީގަތަކީ ފާއިތުވެ ދިޔަތަނުގައި، ތިމާ ދޭ ވޯޓުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ތިމާގެ ދިރިއުޅުމަށް އެއްވެސް އަސަރެއް ކޮށްފާނެ ކަމަށް އެކަކުވެސް ވިސްނައިފައެއް ނުވެއެވެ.އެހެން ކަމުން ގިނަ ބަޔަކު ވޯޓް ދީފައި ވަނީ ކޮންމެވެސް ރައްޓެއްސަކު ނުވަތަ ތިމާގެ މީހަކު ބުނާ މީހަކަށެވެ. އެ ބުނާމީހާގެ ބޭނުމަކީ ކޮބައި ކަމެއް އެމީހާ ކުރަނީ ކޮން ކަމެއް ކަމެއް ގިނަ ބަޔަކު ބަލައެއް ނުލައެވެ. ގިނަފަހަރަށް މިގޮތަށް މީހުންގެ ގާތަށް ގޮސް ވޯޓް ހޯދަން މަސައްކަތް ކުރާ ަމީހުންނަކީ މެމްބަރ ކަމަށް ކުރިމަތިލާ މީހުންގެ ފަރާތުން ނުވަތަ އެމީހުން ސްޕޮންސަރ ކުރާ ވިޔަފާރި ވެރިންގެ ފަރާތުން ގިނަ އަދަދެއްގެ ފައިސާ ހޯދާ ބަޔެކެވެ. މި ފައިސާ ހޯދުމަށް އެމީހުން ވިއްކާލަނީ އާންމު ރައްޔިތުންގެ ވޯޓެވެ. ނުވެެސް ދެނެތިބި ހާލުގައި ތިބި، ޖެހިގެން ހުރި ގޭގެ މީހުންގެ ވޯޓް ވިއްކައިފައި ފައިސާ ގަނޑެއް އެބަ ހޯދައެވެ.

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ވޯޓާ ގުޅިގެން ދެކެވޭ ކޮންމެ ވާހަކައެއްގައިވެސް އިވޭ އެއް  އަޑެއް އެބައޮވެއެވެ. ކާމިޔާބު ކުރަން ބޭނުން ނަމަ ވަރަށް ގިނަ އަދަދަކަށް ފައިސާ ބޭނުން ވާނެ ވާހަކަ އެވެ.

ރަނގަޅު ވާހަކައެކެވެ. ކޮންމެ ކަމެއް ކުރިޔަސް އެކަމަކާ އެކަށޭނަ ޚަރަދެއް ކުރަން ޖެހޭނެއެވެ. އެހެން ކަމުންޚަރަދުގެ ވާހަޔަކީ ގަބޫލު ކުރާން ޖެހޭ ޙާގީގަތެކެވެ. އެހެނަސް އެއާ ވިދިގެން އުފެދޭ ސުވާލު، ބޭނުން ވަނީ ކިހާ ވަރަކަށްތޯ؟ އަހާލުމުން ލިބޭ ޖަވާބަކީ އަންތަރީސް ވާ ވަރުގެ ޢަދަދެކެވެ. ކިހާ ވަރެއްކަމަށް ތޯއެވެ. އަދަދު ގުނަން ޖެހެނީ މިލިއަނުންނެވެ. ބައެއް މީހުން ދެކޭ ގޮތުގައި ވޯޓަށް ކުރިމަތި ލާ މީހަކު ދިހަ ވަރަކަށް މިލިޔަން ޚަރަދު ނުކޮށް އެކަމެއް ނުވާނެއެވެ. ސުވާލަކީ ކީއްކުރަން ހެއްޔެވެ.

ދުނިޔޭގެ އެހެން ގައުމުތަކުގައިވެސް ވޯޓަށް ކުރިމަތިލާ މީހުން އަތުން ގިނަ ޢަދަދެއްގެ ފައިސާ ޚަރަދުވެއެވެ. އެމެރިކާގެ މިފަހަރުގެ ރިޔާސީ އިންތިޚާބު އަދި އޮތީ ކުރިޔަށެވެ. އެ އިންތިޚާބުގައި ބައިވެރި ވުމަށް ވާދަކުރި ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ހިލަރީކްލިންޓަން އިންތިޚާބާ ވަކިވި އިރު އޭނާގެ މުއްސަނދިކަން އޮތީ ގާތްގަނޑަކަށް ހުލިވެފައެވެ. އޮބާމާ އެކި ގޮތް ގޮތުން ހޯދި ކެމްޕޭނު ފައިސާގެ ބަޖެޓް މިހާރުވެސް އޮތީ ޑެފިސިޓް ވެފައެެވެ.  މީގައި ބަލާލަން ޖެހެނީ އެމީހުން ޚަރަދުު ކުރި ގޮތަކާ ޚަރަދު ކުރި ކަމެކެވެ. އެމެރިކާ ޔަކީ ބޮޑު ގައުމެކެވެ. ގައުމުގެ އެކި ސަރަހައްދު ތަކަށްް ދަތުރު ކުރުމަކީ ވެސް ބޮޑު ޚަރަދެއް އެކަމަށް ހިނގާ ކަމެކެވެ. ކެމްޕެއިނަށް އެކި ފެންވަރުގެ މީސްމީހުން ހިމެނޭ ޓީމްތަކަށް މުސާރަދީގެން ގެންގުޅެން ޖެހެއެވެ. ޖަލްސާތަކާއި އެއްވުން ތަކާއި ޓީވީ ކޮމާޝަލް ތަކަށް ހިނގާ ޚަރަދަކީ ވަޒަންވެސް ކޮށްލަން ނޭނގޭހާ ބޮޑެތި ޚަރަދު ތަކެކެވެ. މިޚަރަދުތައް ހިނގަނީ އެންމެންގެ ކުރިމަތިގައެވެ. އެންމެނަށް ފެންނަ ގޮތަށެވެ.

ރާއްޖޭގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ކުރިމަތިލާ މީހުން ކުރަނީ ކޮން ކަމެއްތޯއެެވެ. ފާއިތުވި ތަނަށް ބަލާ އިރު    ކެންޑިޑޭޓުން މާކަ ބޮޑެތި ހަރަކާތް ތަކެއް ކެމްޕޭނަށް ހިންގާ ތަނެއް ނުފެނެއެވެ. ކެމްޕެއިން ދަތުރުގެ  ގޮތުގައި ކޮށްލަނީ ދެތިން ދަތުރެކެވެ. އެކަމަށް ހައެއްކަ ހާސް ރުފިޔާ އަށް ވުރެ ބޮޑު އެއްޗެއް ނުދާނެއެވެ. ދެން ފޮނުވާލަނީ ކޮންމެގެޔަކަށް ސިޓީ އެކެވެ. އެއިގެ އިތުރުން ޕްރިންޓް ކޮށްލާ ޕޯސްޓަރ ކޮޅެކެވެ. މިއީ މާޒީވެ ދިޔަތަނުގައި ކެމްޕޭން ކޮށްފައިވާ ގޮތެވެ. މިކަމަށް ހިނގާ ޚަރަދު މިލިޔަނުން ގުނާ ލެވޭނެ އެއްވެސް ސަބަބެއް ނުވިސްނެއެވެ. އެހެން ކަމުން މަޖިލީހަށް  ކުރިމަތިލާ ފަރާތްތަކުން މިލިއަން ރުފިޔާ އިން ހަދާ ބަޖެޓް ވަންނަ ތަނެއް އޮންނަން ޖެހޭނެތާއެވެ. ޙަގީގަތުގައި މިފައިސާއަކީ ވޯޓް ހޯދައިދޭ މެދުވެރިންނަށް ނުވަތަ  ވޯޓް ޑީލަރުންނަސް ދެވޭ ފައިސާއެކެވެ. އެމީހުން ބްލެކް މާކެޓްގައި ވިއްކައި ލަނީ އަޅުގަނޑުމެން ނިކަމެތިންގެ ވޯޓެވެ. އެމީހުނަށް ނުވެސް އެނގޭ ހާލުގައެވެ. މިގޮތަށް މީހުންގެ ވޯޓް ވިއްކައިގެން ފަސް އަހަރުން ފަސް އަހަރަށް ތިމާމެންގެ ދިރި އުޅުން ހަމަ ޖައްސައިގެން އުޅޭ މީހުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި އުޅޭ ވާހަކަ ދައްކަން ޖެހެނީ ހިތާމަޔާ އެކީގައެވެ. އެހެނަސް މިވާހަކަ ދައްކައި ތިމާގެ އަިއްލަ ހައްގުތަކާމެދު ތިމާ ސަމާލުވާން ޖެހިއްޖެއެވެ. ސަބަބަކީ އަޅުގަނޑުމެން މިއަދު ކުރިމަތި މިލަނީ ރާއްޖޭގެ ތާރީޚުގައި ހުޅުވޭ އާ ސަފުހާ ތަކަކާ ކަމުގައި ވާތީއެވެ.

އަލަށް ފާސްކުރެވުނު ގާނޫނު އަސާސީއާ އެކު ރާއްޖެއަށް ތައާރަފް ވެގެން މިދާ ޑިމޮކްރަސީގެ މައިގަނޑު ބަޔަކަށް ވާނީ ވެރިކަން ހިންގުމުގައި ރައްޔިތުންގެ ބަސް ހިމެނުމެވެ. އެގޮތުން ރައްޔިތުންނަށް ލިބޭނެ އެންމެ މަތިވެރި ބާރަކީ އެމީހުނަށް ލިބޭނެ ވޯޓް ލުމުގެ ހައްގެވެ. އެހެން ކަމުން ތިމާގެ ވޯޓް ކަރުދާސް ކޮޅުގައި ތިމާ އަޅާ ނަން ވާން ޖެހޭނީ މިވެނި މީހަކު ބުނީތީ، އެވެނި މީހަކު އެދުނީ ތީ އަޅާ ނަމަކަށް ނޫނެވެ. ސަބަބަކީ  ވޯޓް ކަރުދާހުގައި ލިޔެލެވޭ ނަމަކުން ޖަހައި ލެވޭ ފާހަގަޔަކުން ތިމާގެ ދިރި އުޅުމަށް އެއިގެ އަސަރު ކުރާނެތީއެވެ.  އެހެން ކަމުން ވޯޓް ވިއްކާލާ ދުވަހަކީ ތިމާގެ މިނިވަން ކަމުގައި ސިއްކަ ޖެހޭ ދުވަހެވެ.                

ދާދިފަހުން ފުވައްމުލަކު އަތޮޅުވެރިޔާއާ ހަވާލާދީ ހަވީރުނުހުގައި ލިޔެފައި އޮތް އާޓިކަލެކެވެ. ކޮންމެވެސް ޖަލްސާ އެއްގައި ވާހަކަ ފުޅު ދައްކަވަމުން އަތޮޅުވެރިޔާ ވިދާޅުވި ކަމަށް ނޫހުގައި އޮތީ ފުވައްމުލަކަކީ ގޮނޑުދޮށެއް އޮންނަ ރަށެއް ނޫންކަމުގައެވެ. އޮންނަނީ ރަށް ވަށައިގެން އޮންނަ އާނުގަނޑެއް ކަމުގައެވެ. އެހެންކަމުން ބޮޑެތި ރާޅުތައް އައިސް އާނުގަނޑުދަށުން ފަސްގަނޑު ދަމައިގަތުމުން އާނުގަނޑަށް ބަރުބޮޑުވެ ބިނދައިގެން ގޮސް ރަށް ގިރައިގެން ދަނީ ކަމުގައި އަތޮޅވެރިޔާ ވިދާޅުވިކަމަށް އެލިޔުމުގައި ވެއެވެ. މިއީ މިއަދު ފުވައްމުލަކުގެ އަތިރިމަތީގައި ކުޑަ ހިނދުކޮޅަކު ހިނގާލާ މީހަކަށް ވަރަށް ފަސޭހައިން ގަބޫލު ކުރެވިދާނެ ވާހަކައެކެވެ. އެހެނަސް މީގެ ވިއްސަކަށް އަހަރުގެ ފަހަތަށް ޖެހިލައި  ހޯދައިފި މީހަކަށް ފެނިގެން ދާނީ މުޅިން އެހެން ހަގީގަތެކެވެ.

ޙަގިގަތަކީ ފުވައްމުލަކަކީ ރައްޖެގައި އޮތް އެންމެ މުއްސަނދި ގޮނޑުދޮށް އޮތް ރަށް ކަމެވެ. ރާއްޖޭގެ ރަށްތަކުގެ ތަފާތު ގޮނޑުދޮށްތަކުން ފެންނާނެ ހުރިހާ ހުރިހާ މުއްސަނދިކަމެއް ފުވައްމުލަކުގެ ގޮނޑުދޮށުގައި އޮތެވެ. އެގޮނޑުދޮށުން އަކިރިޔާ ވެލި ނަގައިގެން މާލެ ގެންދިޔައެވެ. އެއިން ވިޔަފާރި ކުރިއެވެ. މާލޭގައި އެެވެލިން، ދެބުރިޔަށާއި ތިންބުރިޔަށް ނަގައިފައިވާ ގެތައް މިހާރުވެސް  އެހެރީ ފެންނާށެވެ. މިހިރީ ރަށުގެ ކަންތަކާ ދޭތެރޭ ވިސްނައި ފިޔަވަޅު އަޅަން ތިބި ބަޔަކަށް އެނގެން ޖެހޭ ކަންކަމެވެ. ސަބަބަކީ ރަށް ގިރުމުގެ މައްސަލަ ކުރިމަތިވީ ކިހިނެއްކަން ނޭނގޭ ބަޔަކަށް އެ މައްސަލަ ހައްލު ކުރުމަށް އަޅާނެ ފިޔަވަޅެއްވެސް ނޭނގޭނެތީއެވެ.

މިދުވަސްވަރަކީ ފުވައްމުލަކުގެ ގޮނޑުދޮށް ޙިމާޔަތް ކުރމާ ބެހޭގޮތުން ރައްޔިތުންނަށް އުންމީދު ތަކެއް އާލާކޮށްދޭ ދިރާސާ ތަކެެއްގެވާހަކަ ދެކެވެމުން އަންނަ ދުވަސްވަރެކެވެ. ގިރާ ސަރަހައްދުގައި ތޮށިލުމާ، ރަށުގެ ވަށައިގެން ތޮށިލުމާ، ލާނީ ކޮންކަހަލަ ތޮށްޓެއްތޯއާ މިހިރީ ހައްތާވެސް މިދެންނެވި ދިރާސާޔާ ގުޅިގެން ދެކެވުމުން އަންނަ އެހެނަސް ކޮޅެއްގައި ނުޖެހި ހުރި ވާހަކަތަކެވެ. މިކަމުގައިވެސް މާޒީން ލިބިގަންނަން ޖެހޭ ފިލާވަޅުތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. ރަސްގެފަންނު ބަނދަރުގެ ދިރަސާޔާ އެދިރަސާޔަށް ފަހު ކަން ވެގެން ދިޔަގޮތަކީ މިތާނގައި ކޮންމެހެން ފާހަގަ ކޮށްލަން ޖެހޭ ކަމެއް ކަމުގައި ދެކެމެވެ.

ރަސްގެފަންނު ނެރު ކޮނުނު ގޮތާ އެނެރު ފުންކުރުމުން ދެން ކަންތައް ވެގެން ދިޔަގޮތަކީ ފުވައމުލަކުގެ އެއްވެސް ފަރުދަކަށް އޮޅިފައި އަޮންނާނެ ކަމެއްނޫނެވެ. ނެރާ ދިމާއިން ރާޅުތައް ހިފެހެއްޓުމެއްނެތި ރަށުތެރެޔަށް އަރައިގަން ދިމާކުރި ދަނޑިވަޅު މައްސަލަ ހައްލު ކުރާނޭ ގޮތަކާ މެދު ތިމާވެއްޓާ ބެހޭ މިނިސްޓްރީ އިން ދިރާސާ އެއް ކުރިއެވެ. މިދިރާސާ ކުރުމަށް ފުވައްމުލަކަށް ޒިޔާރަތް ކުރި ޓީމުގެ އިސް ކޮށް ހުންނެވީ އޭރުގެ ތިމާވެއްޓާ ބެހޭ މިނިސްޓްރީގެ ޑިރެކްޓަރެއް ކަމުގައިވާ ޑރ. މުހަންމަދު ޢަލީ އެވެ. ކޮނެފައިވާ ސަރަހައްދަށް ފީނައިގެން މިޓީމުން ކުރި ދިރާސާތަކަށްފަހު އޭރުގެ ފުވައްމުލަކުގެ މަޝްހޫރު “ފިޔެސް” ނޫހަށް މައުލޫމަަަާތު ދެއްވަމުން މުހަންމަދު އަލީ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މައްސަލަޔަށް އޮތް ހައްލަކީ ނެރު ކުރިން އޮތް މިންވަރަށް ތިލަވާނޭ ގޮތަށް ނެރުގެ އަޑީގައި ލެވޭ ތޮށްޓެއް ކަމުގައެވެ. އެގޮތުން ސިމެނތި ބަސްތާ ތަކުގެ އެހީގައި ނެރުގެ އަޑީގައި ތޮށްޓެއް ލައި އިހު އޮތް މިންވަރަށް ނެރުގެ ފުންމިން ގެނެވުމުން ދިމާވެފައިވާ ގޮނޑުދޮށް ގިރުމުގެ މައްސަލަ ހައްލުވާނެ ކަމަށް މުހަންމަދު އަލީ ވިދާޅުވިއެވެ.

މިދިރާސާޔަށްފަހު މުހަންމަދު ޢަލީ އާއި އޭނާގެ ޓީމު ފުރައިވަޑައިގަތީއެވެ. ހަމަ އެ ދަނޑިވަޅުގައި އޭރުގެ ކޮންސްޓްރަކްޝަނާ ޕަބްލިކް ވާކްސް އާ ބެހޭ މިނިސްޓަރ ފުވައްމުލަކަށް ވަޑަިގެންނެވި ދަތުރުފުޅެއްގައި ރަސްގެފަންނުގެ ގިރާ ސަރަހައްދަށް ޒިޔާރަތް ކުރެއްވިއެވެ. ފުވައްމުލަކަށް އޭރު ދިމާވެފައި އޮތް ބޮޑު މައްސަލައިގެ ގޮތުން ކަމުގެ ބޮޑު ކުޑަ މިންވަރު ވަޒަން ކޮށްލެއްވުމުގެ ބޭނުންފުޅުގައެވެ. މިނިސްޓަރަށް ގިރާ ސަރަހައްދު ފެނިވަޑައި ގެންނެވުމާއެކު ވިދާޅުވީ އަސްތަޣުފިރުﷲ އެވެ. މިތަން މިހެން ބާއްވަން ހެޔޮ ނުވާނެއެވެ.

ދެންފެނުނީ ޕަބްލިކް ވާކްސްގެ ފަރާތުން ރަސްގެފަނުގެ ގިރާސަރަހައްދުގައި ތޮށި ލާން ފެށިތަނެވެ. އެތޮށިގަނޑު ލާކަށް މާކަ ގިނަ ދުވަހެއް ނުނެގިއެވެ. އެހިސާބުން އެމައްސަލަ ހައްލުވީއެވެ. ރަސްގެފަނުގެ ގޮނޑު ދޮށެއް އެއިގެ ފަހަކުން ނުގިރައެވެ. އެހެނަސް ލެވިގެން ދިޔަ ތޮށިގަނޑުގެ ނަތީޖާއިން ތޮށިގަނޑުން ފެށިގެން ބަނޑަހަލް ފަންނާ ހަމަޔަށް ވެގެން ދިޔަގޮތް މިހާރުވެސް އެއޮތީ ފެންނާށެވެ.

މިދެންނެވުނީ ކުރެވޭ ދިރާސާޔާ އެޅޭ ފިޔަވަޅާ ހުރި ގުޅުމާ އެކަމުގެ އަސަރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކުރާގޮތުގެ ވަރަށް ކުޑަކުޑަ މިސާލެކެވެ.

ތިމާވެށީގެ މައްސަލަތަކަކީ ޚާއްސަކޮށް ރަށް ގިރުމާ ގުުޅުން ހުރި މައްސަލަތަކަކީ އެކަން ކަމާ ގުޅިގެން އެޅޭ ކޮންމެ ފިޔަވަޅެއްގެ ނަތީޖާ އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކަށް ކުރާނެ ކަންތަކެވެ. ރަނގަޅަށް ކުރެވޭ ކަމެއްގެ ނަތީޖާ ފޮނިވާނެއެވެ. ނުބަފިޔަވަޅެއް އެޅިއްޖެނަމަ އެއިގެ ނުބައި ނަތީޖާ ފެންނާނީ އަހަރެމެންގެ ދަރީންނަށެވެ. މާޒީ އިން އިބްރަތް ލިބިގަނެ މުސްތަގުބަލް ރޭވުން ބުއްދިވެރި ވަނީ މިސަބަބާ ހުރެއެވެ.